پرسشنامه عوامل موثر بر طلاق (استاندارد)
معرفی پرسشنامه
پرسشنامه استاندارد سنجش عوامل مؤثر بر طلاق از دیدگاه زوجین ابزاری پژوهشی است برای ارزیابی میزان تأثیر مؤلفههای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی بر بروز پدیدهی طلاق. این ابزار برای مطالعات خانواده، روانشناسی، جامعهشناسی و رشتههای مرتبط طراحی شده است.
پرسشنامه، دیدگاه زوجین را نسبت به عوامل مختلف مؤثر بر فروپاشی رابطه زناشویی میسنجد و به پژوهشگر کمک میکند تا تحلیل جامعی از ریشهها و زمینههای اجتماعی و فردی طلاق ارائه دهد.
تعریف مفهومی
طلاق
به معنی گسسته شدن روابط زناشویی و از بین رفتن پیمان زناشویی است که معمولاً در اثر مجموعهای از عوامل روانی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی رخ میدهد.
عوامل مؤثر بر طلاق به عناصری گفته میشود که میتوانند موجب تضعیف روابط عاطفی زوجین و افزایش احتمال جدایی قانونی یا عاطفی بین آنها شوند. این عوامل در چهار بعد کلی (اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و فردی/شخصیتی) دستهبندی میشوند
برای هر فرد، میانگین یا مجموع امتیازات در هر بعد محاسبه میشود؛ نمرات بالاتر بیانگر تأثیر بیشتر آن عامل بر بروز طلاق است.
ابعاد پرسشنامه
پرسشنامه دارای چهار بعد اصلی است. بعد عوامل اجتماعی به بررسی رفتارها و شرایط اجتماعی ناهنجار مانند اعتیاد، ارتباط نامشروع، بزهکاری، محکومیت قضایی و زندانی شدن همسر میپردازد که میتوانند بنیان خانواده را تضعیف کنند.
بعد عوامل فرهنگی شامل مؤلفههایی نظیر عدم تفاهم، دخالت خانواده و اطرافیان، ازدواج اجباری، سختگیریهای غیرمنطقی، اختلاف نظر در تربیت فرزندان، تجملگرایی، ضعف پایبندی مذهبی و مخالفت با تحصیل یا اشتغال است که ریشه در نگرشها و ارزشهای فرهنگی دارند.
بعد عوامل اقتصادی به شرایط مالی و معیشتی خانواده مانند بیکاری، وضعیت اقتصادی ضعیف، ندادن نفقه، نداشتن مسکن یا وسیله نقلیه و نارضایتی شغلی همسر اشاره دارد که میتواند موجب تنش و نارضایتی زناشویی شود.
بعد عوامل فردی و شخصیتی شامل ویژگیها و رفتارهای فردی همسران نظیر بدخلقی، عصبانیت، بیعلاقگی، فحاشی، سوءظن، عدم ابراز محبت، تحقیر، سوءرفتار جسمی، ناآگاهی جنسی، بیماریهای جسمی یا روانی، فاصله سنی زیاد و ازدواج مجدد همسر است.
روش نمرهگذاری
این پرسشنامه از طیف پنجدرجهای لیکرت استفاده میکند که امتیازات آن به صورت زیر است:
خیلی کم = ۱
کم = ۲
متوسط = ۳
زیاد = ۴
خیلی زیاد = ۵
نمره هر بعد از جمع امتیازات سؤالات همان بعد به دست میآید و نمره کل پرسشنامه نیز برابر با مجموع امتیازات تمامی ۴۶ سؤال است. دامنه نمرات کل بین ۴۶ تا ۲۳۰ قرار دارد.
نمرات بالاتر نشاندهنده نقش و تأثیر بیشتر عوامل مورد نظر در بروز طلاق از دیدگاه زوجین میباشد.
روایی پرسشنامه
روایی صوری و محتوایی پرسشنامه در پژوهش مشکی و همکاران (۱۳۹۰) با بهرهگیری از نظر اساتید و متخصصان حوزه خانواده، روانشناسی و علوم اجتماعی مورد بررسی قرار گرفته و تأیید شده است. گویههای پرسشنامه تمامی ابعاد اصلی مرتبط با طلاق را پوشش میدهند که نشاندهنده برخورداری ابزار از روایی مناسب است.
پایایی پرسشنامه
پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده است. ضریب آلفای کرونباخ کل پرسشنامه برابر با 0.81 گزارش شده که نشاندهنده ثبات درونی مطلوب و قابلیت اعتماد مناسب این ابزار برای انجام پژوهشهای علمی و دانشگاهی است.