پرسشنامه فساد اداری
معرفی ابزار
پرسشنامه استاندارد فساد اداری عبدالهی (1392) یکی از ابزارهای پژوهشی معتبر در حوزه مدیریت دولتی و علوم اجتماعی است که با هدف سنجش و ارزیابی میزان بروز فساد اداری در سازمانها و نهادهای دولتی طراحی شده است. این پرسشنامه به پژوهشگران کمک میکند تا ابعاد مختلف فساد در محیطهای اداری را شناسایی کرده و عوامل مؤثر بر شکلگیری یا گسترش آن را مورد بررسی قرار دهند.
فساد اداری پدیدهای پیچیده و چندبعدی است که فراتر از رفتارهایی مانند کلاهبرداری بوده و شامل اقداماتی نظیر سوءاستفاده از منابع و امکانات عمومی، ارتشاء، تبانی، تخلف از قوانین و استفاده غیرقانونی از موقعیت شغلی برای کسب منافع شخصی میشود. این پدیده میتواند تأثیرات منفی گستردهای بر کارایی سازمانها، اعتماد عمومی و سلامت نظام اداری داشته باشد.
پرسشنامه فساد اداری عبدالهی با طراحی گویههایی مرتبط با رفتارهای اداری، تصمیمگیریهای سازمانی و نحوه استفاده از اختیارات شغلی، تلاش میکند میزان وجود و ادراک فساد در سازمانها را اندازهگیری کند. نتایج حاصل از این ابزار میتواند در شناسایی نقاط آسیبپذیر نظام اداری، تدوین سیاستهای پیشگیرانه و ارتقای شفافیت و سلامت سازمانی مورد استفاده قرار گیرد.
به دلیل ساختار استاندارد و کاربرد پژوهشی گسترده، این پرسشنامه در تحقیقات دانشگاهی، پایاننامههای رشتههای مدیریت دولتی، مدیریت منابع انسانی، علوم اجتماعی و مطالعات مرتبط با حکمرانی و سلامت اداری مورد استفاده قرار میگیرد.
شیوه نمره گذاری
طيف مورد استفاده در پرسشنامه بر اساس طيف پنج گزينهاي ليكرت ميباشد (شامل: خيلي كم، كم، تا اندازهاي، زياد و خيلي زياد) در جدول زیر نشان داده شده است.
مقياس درجهبندي سوالهاي پرسشنامه های پژوهش بر اساس مقياس پنج درجهاي ليكرت
|
گزينه انتخابي
|
خيلي زياد
|
زياد
|
تا اندازهاي
|
كم
|
خيليكم
|
|
امتياز
|
5
|
4
|
3
|
2
|
1
|
به دو طریق می توان از تحلیل این پرسشنامه استفاده کرد
الف: تحلیل بر اساس مولفههای پرسشنامه
ب: تحلیل بر اسا س میزان نمره به دست آمده
تحلیل بر اساس مولفه های پرسشنامه
به این ترتیب که ابتدا پرسشنامهها را بین جامعه خود تقسیم و پس از تکمیل پرسشنامهها داده ها را وارد نرم افزار اس پی اس اس کنید. البته قبل از وارد کردن داده ها شما باید پرسشنامه را در نرم افزار اس پی اس اس تعریف کنید و سپس شروع به وارد کردن داده ها کنید.
چگونگی کار را برای شفافیت بیشتر به صورت مرحله به مرحله توضیح می دهیم
مرحله اول. وارد کردن اطلاعات تمامی سوالات پرسشنامه ( دقت کنید که شما باید بر اساس طیف لیکرت عمل کنید مثلا اگر شخصی سوال 5 پرسشنامه را خیلی کم انتخاب کرده است شما باید در پرسشنامه در جلوی سوال 5 عدد 1 ( خیلی کم ) را بگذارید.
مرحله دوم. پس از وارد کردن داده های همه سوالات، سوالات مربوط به هر مولفه را کمپیوت(compute) کنید. مثلا اگر مولفه اول X و سوالات آن 1 تا 5 است شما باید سوالات 1 تا 5 را compute کنید تا مولفه x ایجاد شود.
به همین ترتیب همه مولفه ها را ایجاد کنید و پس از این کار در نهایت شما باید همه مولفه ها که ایجاد کردید را با هم compute کنید تا این بار متغیر اصلی تحقیق به وجود بیاید که به طور مثال متغیر مدیریت دانش یا ... است.
مرحله سوم. حالا شما هم مولفهها را به وجود آورده اید و هم متغیر اصلی تحقیق را؛ حالا می توانید از گرینه آنالیز هر آزمونی که می خواهید برای این پرسشنامه( متغیر) بگیرید.
مثلا می توانید آزمون توصیفی( میانگین، انحراف استاندارد، واریانس) یا می توانید آزمون همبستگی را با یک متغیر دیگر بگیرید.
تحلیل بر اساس میزان نمره پرسشنامه
بر اساس این روش از تحلیل شما نمرههای به دست آمده را جمع کرده و سپس بر اساس جدول زیر قضاوت کنید.
|
حد پایین نمره
|
حد متوسط نمرات
|
حد بالای نمرات
|
|
15
|
45
|
75
|
- در صورتی که نمرات پرسشنامه بین 1 تا 15 باشد، میزان متغیر در این جامعه ضعیف می باشد.
- در صورتی که نمرات پرسشنامه بین 15 تا 45 باشد، میزان متغیر در سطح متوسطی می باشد.
- در صورتی که نمرات بالای 45 باشد، میزان متغیر بسیار خوب می باشد.
تعيين پايايي و روايي ابزارهاي اندازهگيري
برآورد پايايي پرسشنامهها
براي تعيين پايايي، روشهاي مختلفي وجود دارد. در اين تحقيق براي مشخص نمودن پايايي پرسشنامهها از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده گرديده است. اين روش براي محاسبه هماهنگي دروني ابزار اندازهگيري از جمله پرسشنامهها يا آزمودنهايي كه ويژگيهاي مختلف را اندازهگيري ميكنند بكار ميرود. در اينگونه ابزار، پاسخ هر سوال ميتواند مقادير عددي مختلف را اختيار كند. سرمد و همكاران (1387) معتقدندكه «براي محاسبه ضريب آلفاي كرونباخ ابتدا بايد واريانس نمرههاي هر زيرمجموعه سوالات پرسشنامه يا زيرآزمون و واريانس كل را محاسبه نمود. سپس با استفاده از فرمول مربوطه مقدار ضريب آلفا را بدست آورد» (ص 169).
ra= ضريب آلفاي کرونباخ
J= تعداد سوالات آزمون
2Sj= واريانس سوالات آزمون
2s= واريانس کل آزمون
در مطالعه عبدالهی(1392) پایایی پرسشنامه بر اساس یک مطالعه مقدماتی بر روی نمونه 30 نفری پایایی پرسشنامه 78/0 محاسبه شد
برآورد روايي پرسشنامهها
روايي به اين مفهوم اشاره دارد كه وسيله اندازهگيري چيزي را كه ادعا ميكند دقيقاً همان چيز را اندازه بگيرد يعني متناسب با آن باشد و از مهمترين آن روايي صوري و محتوايي است و براي اينكه پرسشنامهاي حداقل داراي روايي محتوايي باشد بايد سوالات آزمون با توجه به مباني تئوريك دقيقاً مورد مطالعه و بررسي قرار گيرد تا ميزان ارتباط و تناسب آنها با موضوع روشن گردد.
در مطالعه عبدالهی(1392) برای بدست آوردن روایی پرسشنامه از نظرات استاد راهنما و چندین تن از دیگر اساتید و متخصصین و کارشناسان استفاده شده است. و از آنها در مورد مربوط بودن سؤالات ، واضح بودن و قابل فهم بودن سؤالات و اینکه آیا این سؤالات برای پرسشهای تحقیقاتی مناسب است و آنها را مورد سنجش قرار می دهد ، نظر خواهی شد و اصطلاحات مورد نظر در پرسشنامه اعمال گردید .
تعاریف نظری
فساد اداری: پدیدهاي بسيار گستردهتر از كلاهبرداري و داراي ماهيتي چند وجهي است. فساد يك فعل غيراخلاقي، غيرقانوني و تقلبآميز است كه با هدف كسب منافع غيرمشروع به وسيله يك يا چند نفر انجام ميشود و میتوان آن را كاربرد غيراخلاقي هر نوع امكانات عمومي) دولتي( براي كسب منافع شخصي، انحراف از امانت و درستي از طريق ارتشاء يا تباني، انجام فعلي مغاير قانون به منظور مساعدت به شخص ثالث در ازاي دريافت وجه توسط كاركنان دولت تعريف نمود. یکی از نخستین تعاریفی که از فساد به عمل آمد توسط ژرژ سنتوریا در سال 1931 ارائه گردید. از نظر وی فساد اداری به معنی استفاده غیر قانونی از قدرت دولت برای نفع شخصی است. ساموئل هانتیگتون تصویر دیگری از فساد را ترسیم میکند، به عقیده او فساد اداری به رفتار آن بخش از کارکنان دولتی اطلاق میشود که برای منافع شخصی خود، ضوابط پذیرفته شده را زیر پا مینهند. فساد بهطور اعم و فساد اداری به طور اخص از ویژگیهای متعددی برخوردار است که آن را به یک موضوع قابل بحث تبدیل کرده است (دانایی فر، 1383). فساد، مفهومی فرهنگ محور است. ممکن است دریافت هدیه یا پدیدهای نظیر پدیده x در فرهنگ شرقی نوعی فساد تلقی شود ولی در فرهنگ غربی امری طبیعی تصور گردد یا بالعکس. فساد از منظر اقتصاد و مدیریت دولت، عامل مثبتی نیز تلقی میشود:؛ در واقع فساد اداری به گردش چرخههای دولت و تولید کالاها و خدمات کمک میکند(عبدالهی، 1392).
تعاریف عملیاتی
فساد اداری:
بر اساس پرسشنامه استاندارد فساد اداری عبدالهی(1392) سنجیده می شود.