پرسشنامه مسئولیتپذیری کالیفرنیا (CPI)
معرفی پرسشنامه :
پرسشنامه مسئولیتپذیری کالیفرنیا (CPI) یکی از ابزارهای معتبر سنجش ویژگیهای شخصیتی است که برای ارزیابی میزان مسئولیتپذیری، وظیفهشناسی، قابلیت اعتماد و پایبندی به هنجارهای اجتماعی طراحی شده است. نسخه ۴۲ سوالی این مقیاس با پاسخهای دو گزینهای (موافقم / مخالفم) میزان تعهد فرد نسبت به وظایف، قوانین و ارزشهای اجتماعی را بررسی میکند. این پرسشنامه برای افراد ۱۲ سال به بالا قابل استفاده بوده و در پژوهشهای روانشناسی، علوم تربیتی و مطالعات رفتاری کاربرد گستردهای دارد. نتایج حاصل از آن میتواند به شناخت بهتر رفتارهای مسئولانه، میزان اعتمادپذیری و نحوه تعامل اجتماعی افراد کمک کند. همچنین به دلیل سادگی اجرا، نمرهگذاری سریع و امکان استفاده به صورت فردی یا گروهی، این ابزار یکی از مقیاسهای پرکاربرد در تحقیقات علمی و پایاننامهها محسوب میشود.
تعریف مفهومی متغییر پرسشنامه :
مسئولیت پذیری (Responsibility) به عنوان تعهدی درونی از سوی فرد برای انجام مطلوب همه فعالیتهایی که بر عهده او گذاشته شده است، تعریف میشود. در میان موجوداتی که خداوند آفریده است انسان نسبت به آنچه که انجام میدهد آگاه بوده و دارای اختیار و اراده است؛ آنچه که سبب میشود مسئولیت آثار و عواقب کردارش را به گردن بگیرد. از طرف دیگر به خاطر مسئول و مختار بودن انسان است که این فرصت به وی داده شده است که رشد کند و به کمال برسد. در جامعه نیز اشخاص مسئولیتپذیر به علت پاسخگو بودن قابل اعتماد ترند و جلب اعتماد دیگران یکی از زمینههای مهم پیشرفت و بهتر شدن زندگی است. بنابراین مسئولیت پذیری عاملی مهمی برای تسریع روند پیشرفتهای فردی و اجتماعی است و همچنین بر اعتبار، احساس ارزشمندی و عزت نفس افراد می افزاید.
مقیاس های پرسشنامه شخصی کالیفرنیا چهارطبقه کلی دارد که عبارتند از:
طبقه اول:
میزان ثبات، پیشرفت طلبی، اطمینان به خود و کفایت بین فردی را اندازه گیری می کند.
طبقه دوم:
اجتماعی بودن، مسئولیت پذیری، ارزش های بین فردی و منش را اندازه گیری می کند.
طبقه سوم:
استعداد، پیشرفت تحصیلی و شایستگی ذهنی را اندازه گیری می کند.
طبقه چهارم :
توانایی های مفهومی مانند حالت های ذهنی و علاقه مندی را ارزیابی می کند.
روش نمره گذاری :
پاسخ های این پرسشنامه بصورت ۰ و ۱ نمره گذاری می شود. به این معنی که آزمودنی در صورت موافق بودن با هر عبارت در مقابل آن علامت تیک و در صورت مخالفت با هر عبارت در مقابل آن علامت ضربدر قرار می دهد. در صورت موافقت با عبارات ۲، ۴، ۹، ۱۰، ۲۰، ۲۲، ۲۴، ۲۶، ۳۰، ۳۱، ۳۲، ۳۳، ۳۴، ۳۷، ۳۸، ۳۹ آزمودنی برای هر عبارت ۱ نمره و در صورت مخالفت و نظری ندارم نمره ۰ دریافت می کند. برای سایر سوالات بر عکس است. یعنی آزمودنی در صورت مخالفت و نظری ندارم با آنها نمره ۱ و در صورت موافقت نمره ۰ دریافت می کند.
پس از تکمیل پاسخنامه توسط آزمودنی ها کلیدهای مرتبط با هر مقیاس بر روی پاسخنامه تکمیل شده قرار گرفته و تعداد عبارات تکمیل شده شمارش می گردد. سپس موارد علامت گذاری شده مربوط به هر مقیاس در پایان برگه پاسخنامه ثبت گردیده و این نمرات به نمرات معیار تبدیل شده و به نیمرخ بهنجار تبدیل می گردد.
تفسیر مقیاس فردی مسئولیت پذیری پرسشنامه روانی کالیفرنیا :
به دو طریق می توان از تحلیل این پرسشنامه استفاده کرد:
تحلیل بر اساس مولفههای پرسشنامه
تحلیل بر اساس میزان نمره به دست آمده
روایی و پایایی ابزار :
مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری، بتواند خصیصه و ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی از آن جهت است که اندازه گیریهای نامناسب و ناکافی میتواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و ناروا سازد (خاکی، ۱۳۹۰).
اعتبار یا روایی با این مسئله سر و کار دارد که یک ابزار اندازه گیری تا چه حد چیزی را اندازه می گیرد که ما فکر می کنیم( سرمد و همکاران،۱۳۹۰). در پروژهش (آقایی، ۱۳۹۴) روایی محتوایی و صوری این پرسشنامه مناسب ارزیابی شده است.
منظور از اعتبار (پایایی)، میزان دقت شاخصها و معیارهایی است که در راه سنجش پدیده مورد نظر تهیه شدهاند (ساروخانی، ۱۳۹۰). برای بررسی همسانی درونی آزمون روشهای مختلفی وجود دارد. روش آلفای کرونباخ، روش گوتلن، روش دو نیمه کردن، روش موازی محدود، روش کودر- ریچادسون از جملهاین روشها هستند.
قابلیت اعتماد یا پایایی یک ابزار عبارت است از درجه ثبات آن در اندازه گیری هر آنچه اندازه می گیرد یعنی اینکه ابزار اندازه گیری در شرایط یکسان تا چه اندازه نتایج یکسانی به دست می دهد( سرمد و همکاران،۱۳۹۰). ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شده در پژوهش ( آقایی، ۱۳۹۴ ) برای این پرسشنامه بالای 0.7 برآورد شد.