پرسشنامه قلدری – الویس (1996)
معرفی پرسشنامه
این پرسشنامه 36 سؤالی توسط الویس در سال 1996 ساخته شده و دارای دو خرده مقیاس در مقیاس لیکرت از هیچ، یک، دو یا سه، چهار یا پنج و بیش از 6 بار است. خرده مقیاس قربانی با سوالهای 1 تا 18 و خرده مقیاس قلدری با سوالهای 19 تا 36 سنجش میشود.
تعریف مفهومی و عملیاتی
تعریف مفهومی
قلدری به رفتارهای پرخاشگرانه، عمدی و تکرارشونده گفته میشود که در آن فرد یا گروهی از افراد با سوءاستفاده از برتری جسمی، روانی یا اجتماعی خود، فرد دیگری را مورد آزار، تهدید یا تحقیر قرار میدهند. این رفتارها ممکن است به صورت فیزیکی، کلامی، اجتماعی یا روانی بروز پیدا کند و معمولاً در محیطهایی مانند مدرسه و میان همسالان مشاهده میشود.
تعریف عملیاتی
در این پژوهش، قلدری از طریق نمرهای که پاسخدهندگان از پرسشنامه قلدری الویس (1996) کسب میکنند سنجیده میشود. این پرسشنامه شامل 36 گویه است که در دو خردهمقیاس «قربانی قلدری» و «انجام قلدری» تنظیم شده است. هرچه نمره کسبشده در این پرسشنامه بیشتر باشد، نشاندهنده تجربه یا انجام رفتارهای قلدری در سطح بالاتر است.
مولفهها (ابعاد پرسشنامه)
این پرسشنامه دارای دو بعد اصلی است که ابعاد مختلف تجربه قلدری را در میان دانشآموزان اندازهگیری میکند. بعد اول قربانی شدن است که شامل سؤالات 1 تا 18 بوده و میزان قرار گرفتن فرد در معرض رفتارهای قلدری را میسنجد. بعد دوم قلدری است که شامل سؤالات 19 تا 36 میباشد و میزان انجام رفتارهای قلدری توسط فرد نسبت به دیگران را ارزیابی میکند.
نحوه پاسخدهی به پرسشنامه
گویههای این پرسشنامه بر اساس یک طیف لیکرت چنددرجهای طراحی شدهاند که میزان تکرار رفتار را مشخص میکند. گزینههای پاسخ شامل «هیچوقت»، «یک بار»، «دو یا سه بار»، «چهار یا پنج بار» و «بیش از شش بار» هستند که پاسخدهنده بر اساس تجربه خود یکی از آنها را انتخاب میکند.
کاربرد پرسشنامه
پرسشنامه قلدری الویس یکی از شناختهشدهترین ابزارهای سنجش قلدری در محیطهای آموزشی است و در پژوهشهای حوزه روانشناسی تربیتی، علوم تربیتی، مشاوره مدرسه و آسیبشناسی اجتماعی کاربرد گستردهای دارد. از این ابزار برای شناسایی میزان قلدری و قربانی شدن در میان دانشآموزان و بررسی عوامل مرتبط با آن استفاده میشود.
روایی و پایایی
روایی و پایایی این پرسشنامه از طریق همبستگی درونی 0.80 و 0.90 گزارش شده است (نادری، 1392). در ایران نیز روایی و پایایی این پرسشنامه برای خرده مقیاس قربانی 0.65 و 0.74 و برای خرده مقیاس قلدری 0.74 و 0.78 گزارش شده است (شهریارفر، 1389). در پژوهش رحمانی و همکاران (1396) نیز ضریب آلفای کرونباخ برای خرده مقیاس قلدری 0.84 و برای خرده مقیاس قربانی 0.75 محاسبه شد.