پرسشنامه مقایسه اجتماعی گیبونز و بونک
معرفی پرسشنامه :
پرسشنامه مقایسه اجتماعی گیبونز و بونک (1999) یکی از ابزارهای معتبر در حوزه روانشناسی اجتماعی است که برای سنجش میزان تمایل افراد به مقایسه خود با دیگران طراحی شده است. این پرسشنامه شامل 11 گویه بوده و در دو بعد «مقایسه تواناییها» و «مقایسه عقاید» تنظیم شده است و با استفاده از مقیاس لیکرت هفتدرجهای میزان گرایش افراد به ارزیابی خود از طریق مقایسه با دیگران را اندازهگیری میکند. این ابزار در پژوهشهای مختلف روانشناسی، علوم تربیتی و علوم اجتماعی کاربرد گستردهای داشته و از روایی و پایایی مطلوبی برخوردار است.
هدف پرسشنامه:
بررسی تمایل شرکت کنندگان براي مقایسه خودشان با دیگران
تعاریف :
منظور از مقایسه اجتماعی این است که چگونه افراد خودشان را با همسالانشان مقایسه میکنند (ویلسون، 2009). مقایسه اجتماعی یک منبع ضروري از اطلاعات دربارة خود است. فرآیندهاي مقایسه اجتماعی شکاف میان مباحث مربوط به خود و مفهوم هویت فردي و میان گروهی را پر می کنند (کارچکاي، 2009). افراد اغلب به این اطلاعات نیاز دارند تا توانایی ها و عقاید خود را ارزیابی کنند و عملکرد خود را بهبود ببخشند و عزت نفس خویش را بالقوه افزایش دهند (اشنایدر و شاپ، 2014).
از نظر فستینگر، مقایسه اجتماعی یک فرایند ذهنی است، بنابراین میتواند موجب تغییر شکل واقعیت شود. به عقیدة او اگر مقایسه اجتماعی به قضاوت فرد دربارة خود منجر شود، حمایت از عزت نفس را به دنبال خواهد آورد. به این ترتیب که فرد با تمایل به مقایسه خود با اشخاص پایینتر از خود، که اصطلاحاً مقایسه نزولی (مقایسه رو به پایین) نامیده میشود، ارزش خود را بالا میبرد و موجب افزایش عزت نفس میشود. اما مقایسه صعودي (مقایسه رو به بالا)، یعنی تمایل فرد به مقایسه خود با اشخاص بالاتر از خود، ارزش فرد را پایین میآورد (قدیمی و قاسمی، 1391)
نمره گذاری :
هر سوال در یک مقیاس لیکرتی هفت درجه اي (کاملا مخالفم، مخالفم، تا حدي مخالفم، نه مخالف و نه موافقم، تا حدي موافقم، موافقم، کاملا موافقم) که به ترتیب نمرات 1 (کاملا مخالفم) تا 7 (کاملا موافقم) به آنها تعلق می گیرد نمره گذاري می شود. امتیاز سوالات 5 و 11 به صورت معکوس محاسبه می شود.
روایی و پایایی :
در پژوهش گیبونز و بونک (1999) ضرایب آلفاي کرونباخ براي گویه ها در آمریکا 0.78 تا 0.84 و در هلند 0.78 تا 0.85 به دست آمد (به نقل از نصیری و همکاران، 1396). در پژوهش نصیری و همکاران (1396) پایایی خرده مقیاس مقایسه اجتماعی داراي آلفاي 0.87 بوده است.