تهیه شاخص ها و گویه های هر مولفه
ابتدا با مراجعه به مبنای نظری پژوهش و بررسی کل آیات قرآن کریم و منابع روایی (عمدتا تفاسیر موضوعی قرآن)، آیات و روایت مرتبط با موضوع توکل گردآوری و مشخص گردید که مولفه های توکل در قالب 7 مولفه، اعتقاد به ربوبیت مطلق خداوند، فطری بودن توکل، توحید افعالی، احساس بی نیازی و بلند طبعی، آرامش و نشاط، شرح صدر و صبر، شجاعت و قاطعیت، قرار گرفتند. سپس برای هر مولفه شاخصهایی در نظر گرفته شد و پس از آن با توجه به تفسیر آیه و روایت گویه هایی برای هر مولفه در نظر گرفته شد. از مجموع 75 گویه، 14 گویه به مقوله اعتقاد به ربوبیت مطلق خداوند، 3 گویه به فطری بودن توکل، 9 گویه به توحید افعالی، 16 گویه به مقوله احساس بی نیازی و بلند طبعی، 14 گویه به آرامش و نشاط، 10 گویه به شرح صدر و صبر و 10 گویه هم به مقوله شجاعت و قاطعیت اختصاص یافت. همین مجموعه مبنای ساخت آزمون قرار گرفت. پرسشنامه تهیه شده به منظور ارزیابی روایی محتوا، در هفت مقوله به صورت تفکیک شده زیر به اساتید وکارشناسان ارائه گردید.
ارزیابی پایایی و روایی
ارزیابی روایی
به گفته شکوهی یکتا(1385) روایی محتوا ارتباط مواد یک آزمون را با آنچه که در صدد اندازه گیری آن است، نشان می دهد. به منظور تعیین روایی محتوا، مواد آزمون طی دو مرحله در اختیار کارشناسان حوزه علوم تربیتی و روانشناسی قرار گرفت. در مرحله اول، 10 نفر از اساتید و کارشناسان ضمن ارزیابی محتوایی هرسوال پیشنهادهایی برای اصلاح برخی سوالها ارائه کردند. آنگاه برای گویه هایی که مورد توافق 5 نفر نبود و ضعیف ارزیابی شده بود، تغییر و یا جایگزین در نظر گرفته شد. پس از آن آزمون برای ارزیابی نهایی در اختیار 5 نفر قرار گرفت. سپس ارزیابی افراد یاد شده اعمال و آزمون آماده اجرا گردید و در پژوهش حاضر مورد استفاده قرار گرفت.
ارزیابی پایایی
از ایمان روشهای متعددی که برای محاسبه همبستگی و برآورد ضریب پایایی وجود دارد. از روش ضریب آلفای کروبناخ که مستلزم فقط یکبار اجرای وسیله سنجش و در حقیقت تعمیم فرمول کودرریچاردسون است(هومن، 1384) بهره برده شد. پایایی پرسشنامه، آزمون در اختیار 110 نفر قرار گرفت. آنگاه با استفاده از نرم افزار SPSS ضریب الفا هر یک از مقولات محاسبه گردید. آلفای کل آزمون 0.84گزارش شد.سپس از طریق بررسی همبستگی تک تک سوالها با نمره کل، سوالات ضعیف حذف گردید و در نهایت تعداد سوالات ضعیف حذف گردید و در نهایت، تعداد سوالهای آزمون به 68 سوال کاهش یافت.