سوالات از درس بازرگانی بینالملل (۵۰ سوال)
بخش اول: مفاهیم پایه و تعاریف
- تفاوت اساسی بین «تجارت بینالملل» و «کسب و کار بینالملل» چیست و هر کدام بر کدام جنبه از فعالیت اقتصادی تأکید دارند؟
- یک شرکت تولیدکننده لبنیات در ایران که قصد صادرات به عراق را دارد، بر اساس تعاریف، در کدام سطح از فعالیتهای بینالمللی قرار میگیرد؟ چرا؟
- تفاوت دیدگاه «کسبوکار بینالملل» با «کسبوکار جهانی» را با یک مثال عینی توضیح دهید.
- چرا اقتصاد بینالملل به عنوان کلانترین سطح تحلیل در نظر گرفته میشود؟ تأثیر یک تغییر قیمت نفت توسط اوپک بر اقتصاد یک کشور واردکننده مانند ژاپن را با این دیدگاه تحلیل کنید.
- با توجه به تعریف جامع ارائه شده، چه تفاوتی میان فعالیتهای «تخصصی»، «نهادی» و «عملیاتی» در بازرگانی بینالملل وجود دارد؟
بخش دوم: نظریههای بازرگانی بینالملل
- آیا نظریه مرکانتیلیسم کاملاً منسوخ شده است؟ مصداقی از «نئومرکانتیلیسم» در دنیای امروز را ذکر کنید.
- اگر کشوری در تولید همه کالاها مزیت مطلق داشته باشد، بر اساس نظریه آدام اسمیت، تجارت همچنان میتواند سودمند باشد؟ چرا یا چرا نه؟
- تفاوت اصلی بین «مزیت مطلق» و «مزیت نسبی» را با تأکید بر مفهوم «هزینه فرصت» توضیح دهید.
- نظریه هکچر-اوهلین، الگوی تجارت چین (با نیروی کار فراوان) و آلمان (با سرمایه فراوان) را چگونه تبیین میکند؟
- چرا نتایج تحقیق لئونتیف به عنوان یک «پارادوکس» شناخته شد؟ این پارادوکس چه نقدی بر نظریه هکچر-اوهلین وارد میکند؟
- «تجارت درون صنعتی» چیست و نظریه مشابهت کشورها چگونه آن را توضیح میدهد؟ مثالی از صنعت خودروسازی بین آلمان و ژاپن بزنید.
- بر اساس نظریه چرخه عمر محصول، چرا تولید یک محصول نوآورانه ابتدا در کشورهای پیشرفته انجام میشود و سپس به کشورهای در حال توسعه منتقل میشود؟
- یکی از انتقادات مهم به نظریه چرخه عمر محصول ریموند ورنون چیست و امروزه کدام کشورها به عنوان قطبهای نوآوری مطرح هستند؟
- مفهوم «پیشتازی» (First-Mover Advantage) در نظریه تجارت جدید پل کروگمن به چه معناست و چگونه میتواند مزیت ایجاد کند؟
- در نظریه رقابت استراتژیک جهانی، نقش دولتها در حمایت از شرکتهای بزرگ مانند بوئینگ یا ایرباس چیست و این حمایت چگونه توجیه میشود؟
- مدل الماس پورتر از چهار عامل اصلی برای تبیین مزیت ملی تشکیل شده است. «شرایط تقاضا» در این مدل چگونه میتواند باعث نوآوری در یک صنعت شود؟
- بر اساس مدل پورتر، چرا کشورهایی مانند ژاپن با وجود کمبود منابع طبیعی، در صنایع پیشرفته موفق هستند؟
- تفاوت اصلی نظریههای کلاسیک و مدرن در سطح تحلیل (کشور در مقابل شرکت) چه تأثیری بر استراتژیهای تجاری دارد؟
بخش سوم: نقش دولت و جنبههای سیاسی
- اهداف اصلی دولتها از دخالت در تجارت خارجی کدامند و چگونه «امنیت ملی» میتواند توجیهکننده این دخالت باشد؟
- تفاوت بین «تجارت آزاد» و «تجارت منصفانه» را با توجه به نقش دولت و ابزارهای آن توضیح دهید.
- نظریه «صنایع نوپا» چه استدلالی برای حمایت دولت از تولید داخلی دارد و مهمترین نقد وارد بر آن چیست؟
- «سهمیه بندی واردات» چه تفاوتی با «تعرفه گمرکی» دارد و اهداف هرکدام چیست؟
- سازوکار «تعرفه سهمیهای (TRQ)» چگونه کار میکند و چرا به عنوان یک سیاست میانهرو شناخته میشود؟
- «محدودیت صادرات داوطلبانه» با وجود اینکه توسط کشور صادرکننده اعمال میشود، چگونه میتواند ابزاری برای حمایتگرایی باشد؟
- چرا استانداردهای فنی و بهداشتی در تجارت بینالملل گاهی به عنوان «موانع غیرتعرفهای» عمل میکنند، حتی اگر هدف ظاهری آنها حفظ سلامت مصرفکننده باشد؟
- تأثیر اعمال تعرفه بر کالای وارداتی بر «رفاه مصرفکننده»، «درآمد دولت» و «سود تولیدکننده داخلی» را به صورت خلاصه توضیح دهید.
بخش چهارم و پنجم: تشکلها و سازمانهای تجاری
- عوامل جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی چگونه بر شکلگیری بلوکهای تجاری مانند اتحادیه اروپا یا اکو تأثیر میگذارند؟
- تفاوت اساسی بین یک «منطقه آزاد تجاری» و یک «اتحادیه گمرکی» در چیست؟
- اصول پنجگانه سازمان تجارت جهانی (WTO) را نام ببرید و توضیح دهید که اصل «پیشبینیپذیری» چگونه به تجارت جهانی کمک میکند.
- هدف اصلی از تأسیس سازمان کشورهای صادرکننده نفت (اوپک) چه بود و شرکتهای «هفت خواهران نفتی» چه نقشی در شکلگیری آن داشتند؟
بخش ششم: استراتژیهای عرضه جهانی و جهانی شدن
- تفاوت مفهومی بین «جهانی شدن (Globalization)» و «جهانیسازی (Globalism)» چیست؟
- «جهانی شدن بازارها» و «جهانی شدن تولید» را با ذکر مثالهای جداگانه از یکدیگر تفکیک کنید.
- سه دلیل اصلی برای شتاب گرفتن فرآیند جهانی شدن چیست؟ نقش «الزامات استراتژیک» را در این بین توضیح دهید.
- دیدگاه موافقان و مخالفان جهانی شدن را از منظر تأثیر آن بر نابرابری اقتصادی مقایسه کنید.
- استراتژی «چندمحلی (Multidomestic)» چه زمانی مناسب است و نمونه آن را در صنعت فستفود توضیح دهید.
- در شرایطی که هر دو فشار «یکپارچگی جهانی» و «پاسخگویی محلی» بالا هستند، کدام استراتژی بهترین گزینه است و چرا اجرای آن پیچیده است؟
- استراتژی «تکرار خانگی» چه ویژگیهایی دارد و ریسک اصلی استفاده از آن در بلندمدت چیست؟
بخش هفتم: اینکوترمز (Incoterms 2020)
- هدف اصلی از تدوین قواعد اینکوترمز چیست و چرا به آن «زبان مشترک تجارت» میگویند؟
- تفاوت بین اینکوترمزهای گروه F (مانند FCA و FOB) و گروه C (مانند CPT و CFR) در خصوص محل انتقال ریسک و هزینه چیست؟
- در اینکوترمز FOB، مسئولیتهای فروشنده تا کجاست و نقطه انتقال ریسک دقیقاً کدام نقطه است؟
- تفاوت اساسی بین اینکوترمزهای EXW و FCA را در دو زمینه «بارگیری» و «ترخیص صادراتی» توضیح دهید.
- در اینکوترمز CIF، فروشنده چه هزینههایی را تقبل میکند و این قاعده با CFR چه تفاوتی دارد؟
- در اینکوترمز DDP، بیشترین تعهد بر عهده کدام طرف است؟ این قاعده چه تفاوتی با DAP دارد؟
- اگر در قراردادی نوشته شود "FCA Tehran Incoterms 2020"، دقیقاً چه تعهداتی بر عهده فروشنده خواهد بود؟
بخش هشتم و نهم: مدیریت تولید و محدودیتها
- در مدیریت تولید جهانی، استراتژی «تمرکز» (Centralization) چه مزایا و معایبی نسبت به استراتژی «عدم تمرکز» (Decentralization) دارد؟
- تفاوت اصلی بین «مدیریت تولید» و «مدیریت عملیات خدمات» چیست و هر کدام در کدامیک از جنبههای زیر نمود پیدا میکند: ملموس بودن، قابلیت انبارش؟
- چهار دسته اصلی محدودیتهای فراروی بازرگانی بینالملل را نام ببرید و یک مثال برای هرکدام ذکر کنید.
- چرا تفاوتهای فرهنگی و زبانی میتواند به اندازه تعرفههای گمرکی برای یک صادرکننده هزینهساز باشد؟ با ذکر یک مثال توضیح دهید.
- چرا «عدم تطابق مدارک گمرکی» (مانند بارنامه و فاکتور) یکی از اصلیترین دلایل تأخیر در ترخیص کالا محسوب میشود؟
بخش دهم تا چهاردهم: شرکتهای فراملی، استراتژی ورود، موافقتنامهها و ابزارهای مالی
- یک شرکت صادراتی، یک شرکت چندملیتی ساده و یک شرکت فراملی (MNE) را با هم مقایسه کنید و نقش شرکتهای فراملی در سرمایهگذاری مستقیم خارجی (FDI) چیست؟